Cortex Magnoliae Officinalis

Tóm tắt

Cây Hậu phác (Magnolia officinalis Rehd. et Wils.) hoặc cây Ao diệp hậu phác {Magnolia officinalis Rehd. et Wils var. biloba Rehd. et Wils.) thuộc họ Ngọc lan (Magnoliaceae). Cây có nguồn gốc Trung Quốc Bắc-Trung, Trung Quốc Nam-Trung, Trung Quốc Đông Nam, Tây Tạng và ở Việt Nam đến hiện tại vẫn chưa phát hiện được. Từ xa xưa, vỏ Hậu Phác đã được sử dụng nhiều trong dân gian. Người ta thu hoạch từ tháng 4 đến tháng 6, bóc lấy vỏ rễ, vỏ thân, vỏ cành. Vỏ rễ và vỏ cành phơi âm can. Vỏ thân chần qua nước sôi, vớt ra, chất đống để nơi ẩm cho đến khi bề mặt lõi có màu nâu tía hay nâu thẫm, đồ mềm, cuộn thành ống phơi khô. Từ đó bào chế thành 2 dạng là : Hậu phác phiến và khương Hậu phác. Hậu phác phiến: Cạo sạch vỏ, rửa sạch, ủ mềm, thái lát, phơi khô. Khương Hậu phác (chê gừng): Gừng tươi nghiền nát, ép, vắt lấy nước cốt gừng; thêm một lượng nhỏ nước vào bã gừng, ép lấy nước gừng lần nữa; trộn đều nước gừng; tẩm nước gừng với Hậu phác phiến cho thấm hết nước gừng, sao nhỏ lửa đến khô, phiến cong, vết nứt có sợi và màu nâu tía (dùng 10 kg Gừng tươi hoặc 3 kg Gừng khô cho 100 kg Hậu phác).Trong vỏ Hậu phác có 2 thành phần chính là Magnolol, Honokiol có tác dụng dược lý Kháng khuẩn, chống viêm, chống ung thư, chống sâu răng, chống bệnh bạch cầu, diệt nấm, giãn cơ, chất chống oxy hóa, an thần…

I. Thông tin về dược liệu

Định danh

• Dược liệu tiếng Việt: Hậu Phác - Vỏ
• Dược liệu tiếng Trung: nan (nan)
• Dược liệu tiếng Anh: nan
• Dược liệu latin thông dụng: Cortex Magnoliae Officinalis
• Dược liệu latin kiểu DĐVN: Medulla Junci Effusi
• Dược liệu latin kiểu DĐVN: nan
• Dược liệu latin kiểu thông tư: nan
• Bộ phận dùng: Vỏ (Cortex)

Mô tả dược liệu

Theo dược điển Việt nam V: nan

Mô tả dược liệu theo thông tư chế biến dược liệu theo phương pháp cổ truyền: nan

Chế biến

Chế biến theo dược điển việt nam V: nan

Chế biến theo thông tư: nan

II. Thông tin về thực vật

Dược liệu Hậu Phác - Vỏ từ bộ phận Vỏ từ loài Magnolia officinalis.

Mô tả thực vật: Cây hậu phác chính thức (Magnolia offcinalis Rehd. ct Wils.) là một cây to, cao từ 7-15m, vỏ thân tím nâu. Lá mọc so le, cuống to, mập dài từ 2,4- 4,cm, không lông, phiến lá hình trứng thuôn, đài 22-40cm, rộng từ 10-20cm, đầu hơi nhọn, phía cuống hẹp lại. Hoa màu trắng, thơm, đường kính có thể tới 12cm, cuống hoa to thô. Quả kép (gồm nhiều đại rời), hình trứng đài từ 9-12cm, đường kính từ 5-6,5cm. Thứ hậu phác Magnolia officinalis vat. biloba Rehd. et Wils, rất giống loài trên, chỉ khác ở đầu lá hõm xuống chia làm hai thùy.

Tài liệu tham khảo: “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” - Đỗ Tất Lợi Trong dược điển Việt nam, một số loài có thể dùng thay thế cho nhau làm dược liệu bao gồm Magnolia officinalis, Magnolia officinalis

Phân loại thực vật của Magnolia officinalis

Kingdom: Plantae

Phylum: Tracheophyta

Order: Magnoliales

Family: Magnoliaceae

Genus: Magnolia

Species: Magnolia officinalis

Phân bố trên thế giới: nan, India, Poland, Belgium, China, New Zealand, Hong Kong, Korea, Republic of, United States of America, Canada

Phân bố tại Việt nam: Không có ghi nhận ở Việt Nam

Phân loại thực vật của Magnolia officinalis

Kingdom: Plantae

Phylum: Tracheophyta

Order: Magnoliales

Family: Magnoliaceae

Genus: Magnolia

Species: Magnolia officinalis

Phân bố trên thế giới: nan, India, Poland, Belgium, China, New Zealand, Hong Kong, Korea, Republic of, United States of America, Canada

Phân bố tại Việt nam: Không có ghi nhận ở Việt Nam

III. Thành phần hóa học

Theo tài liệu của GS. Đỗ Tất Lợi: (1) Nhóm hóa học - Magnolol (C18H18O2) và Honokiol là một đồng phân của magnolol: hợp chất hữu cơ thuộc về lignan. - Tinh dầu: trong đó thành phần chủ yếu là machilola C15H26O - Tinh thể Magnocurarin C19H25O4.I/4H2O (2) Dược điển Đài Loan: Magnolol

Theo cơ sở dữ liệu lotus, loài Magnolia officinalis đã phân lập và xác định được 95 hoạt chất thuộc về các nhóm 2-arylbenzofuran flavonoids, Phenols, Lignan glycosides, Cinnamic acids and derivatives, Aporphines, Organooxygen compounds, Benzene and substituted derivatives, Linear 1,3-diarylpropanoids, Isoquinolines and derivatives, Coumarans, Prenol lipids, Furanoid lignans trong bảng dưới đây.

chemicalTaxonomyClassyfireClass	smiles_count
	87
2-arylbenzofuran flavonoids	139
Aporphines	413
Benzene and substituted derivatives	2049
Cinnamic acids and derivatives	321
Coumarans	282
Furanoid lignans	184
Isoquinolines and derivatives	76
Lignan glycosides	176
Linear 1,3-diarylpropanoids	230
Organooxygen compounds	251
Phenols	234
Prenol lipids	42

Danh sách chi tiết các hoạt chất như sau:

Nhóm **.

Nhóm 2-arylbenzofuran flavonoids.

Nhóm Aporphines.

Nhóm Benzene and substituted derivatives.

Nhóm Cinnamic acids and derivatives.

Nhóm Coumarans.

Nhóm Furanoid lignans.

Nhóm Isoquinolines and derivatives.

Nhóm Lignan glycosides.

Nhóm Linear 1,3-diarylpropanoids.

Nhóm Organooxygen compounds.

Nhóm Phenols.

Nhóm Prenol lipids.

---

IV. Tác dụng dược lý

Theo tài liệu quốc tế: nan

---

V. Dược điển Việt Nam V

Soi bột

nan

Vi phẫu

nan

Định tính

nan

Định lượng

nan

Thông tin khác

• Độ ẩm: nan
• Bảo quản: nan

VI. Dược điển Hồng kong

---

VII. Y dược học cổ truyền

nan

Tên vị thuốc: nan

Tính: nan

Vị: nan

Quy kinh: nan

Công năng chủ trị: nan

Phân loại theo thông tư: nan

Tác dụng theo y dược cổ truyền: nan

Chú ý: nan

Kiêng kỵ: nan

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm ** là (1r,2s)-1-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)-2-[4-(3-hydroxypropyl)-2-methoxyphenoxy]propane-1,3-diol (LTS0176913), 1-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)-2-[4-(3-hydroxypropyl)-2-methoxyphenoxy]propane-1,3-diol (LTS0212414).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm 2-arylbenzofuran flavonoids là 5-{5-hydroxy-7-[2-hydroxy-5-(prop-2-en-1-yl)phenyl]-3-(hydroxymethyl)-2,3-dihydro-1-benzofuran-2-yl}-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0161974), 5-[(2s,3r)-5-hydroxy-7-[2-hydroxy-5-(prop-2-en-1-yl)phenyl]-3-(hydroxymethyl)-2,3-dihydro-1-benzofuran-2-yl]-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0234273).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Aporphines là liriodenine (LTS0132761), r-(-)-asimilobine (LTS0061350), anonaine (LTS0160152), 3,5-dioxa-11-azapentacyclo[10.7.1.0²,⁶.0⁸,²⁰.0¹⁴,¹⁹]icosa-1(20),2(6),7,14,16,18-hexaene (LTS0117403), 16-methoxy-10-azatetracyclo[7.7.1.0²,⁷.0¹³,¹⁷]heptadeca-1(17),2,4,6,13,15-hexaen-15-ol (LTS0093098), anolobine (LTS0265842), 3,5-dioxa-11-azapentacyclo[10.7.1.0²,⁶.0⁸,²⁰.0¹⁴,¹⁹]icosa-1(20),2(6),7,14,16,18-hexaen-16-ol (LTS0144642), 15-hydroxy-16-methoxy-10-azatetracyclo[7.7.1.0²,⁷.0¹³,¹⁷]heptadeca-1(16),2,4,6,9(17),10,12,14-octaen-8-one (LTS0066091), (8r,9s)-16-methoxy-10-azatetracyclo[7.7.1.0²,⁷.0¹³,¹⁷]heptadeca-1(17),2,4,6,13,15-hexaene-8,15-diol (LTS0071058), 16-methoxy-10-azatetracyclo[7.7.1.0²,⁷.0¹³,¹⁷]heptadeca-1(17),2,4,6,13,15-hexaene-8,15-diol (LTS0199279), (9r)-14-({[2-(4-hydroxyphenyl)ethyl]amino}methyl)-16-methoxy-10-azatetracyclo[7.7.1.0²,⁷.0¹³,¹⁷]heptadeca-1(17),2,4,6,13,15-hexaen-15-ol (LTS0002704).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Benzene and substituted derivatives là magnolol (LTS0194504), obovatol (LTS0026743), honokiol (LTS0033178), 4-o-methylhonokiol (LTS0014450), methyl eugenol (LTS0098881), (2e)-3-[4’,6-dihydroxy-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-yl]prop-2-enal (LTS0251633), 4’,6-dihydroxy-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-carbaldehyde (LTS0067441), 5-[(2r)-2,3-dihydroxypropyl]-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,4’-diol (LTS0051302), 3-(6-isopropyl-3-methylcyclohex-2-en-1-yl)-5,5’-bis(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0131393), 5-(prop-2-en-1-yl)-3-[3-(prop-2-en-1-yl)phenoxy]benzene-1,2-diol (LTS0199494), 2’,6-dihydroxy-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-carbaldehyde (LTS0079394), 1-[2’,6-dihydroxy-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-yl]propane-1,2,3-triol (LTS0194665), 5-(2,3-dihydroxypropyl)-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0196014), 3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,4’,5-triol (LTS0050799), 4’,5-dihydroxy-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2-carbaldehyde (LTS0007079), (1r,2s)-1-[2’,6-dihydroxy-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-yl]propane-1,2,3-triol (LTS0027722), 5-[(2r)-2,3-dihydroxypropyl]-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0177491), (1s,2s)-1-[2’,6-dihydroxy-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-yl]propane-1,2,3-triol (LTS0108760), 3-[5’-(2,3-dihydroxypropyl)-2’,6-dihydroxy-[1,1’-biphenyl]-3-yl]prop-2-enal (LTS0270325), 3-[2’,6-dihydroxy-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-yl]prop-2-enal (LTS0140269), 3-[(6r)-6-isopropyl-3-methylcyclohex-2-en-1-yl]-5,5’-bis(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0139193), 5-[(1r,2r)-1,2-dihydroxy-3-{[2’-hydroxy-5,5’-bis(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2-yl]oxy}propyl]-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0155369), 3,3’-bis[(1r,6s)-6-isopropyl-3-methylcyclohex-2-en-1-yl]-5,5’-bis(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0183800), (2e)-3-{5’-[(2r)-2,3-dihydroxypropyl]-2’,6-dihydroxy-[1,1’-biphenyl]-3-yl}prop-2-enal (LTS0133762), (2e)-3-[6-hydroxy-4’-methoxy-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-yl]prop-2-enal (LTS0269598), 5,5’-bis(prop-2-en-1-yl)-2’-{[(1s,2r,4s)-1,7,7-trimethylbicyclo[2.2.1]heptan-2-yl]oxy}-[1,1’-biphenyl]-2-ol (LTS0180165), 6-hydroxy-4’-methoxy-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-carbaldehyde (LTS0263271), 3,3’-bis[(1s,6s)-6-isopropyl-3-methylcyclohex-2-en-1-yl]-5,5’-bis(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0098330), 5-(2,3-dihydroxypropyl)-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,4’-diol (LTS0027434), 3-[4’,6-dihydroxy-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-yl]prop-2-enal (LTS0183367), (2e)-3-[5’-(2,3-dihydroxypropyl)-2’,6-dihydroxy-[1,1’-biphenyl]-3-yl]prop-2-enal (LTS0233096), 3-(6-isopropyl-3-methylcyclohex-2-en-1-yl)-3’,5-bis(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,4’-diol (LTS0249370), 5,5’-bis(prop-2-en-1-yl)-2’-{[(2r)-1,7,7-trimethylbicyclo[2.2.1]heptan-2-yl]oxy}-[1,1’-biphenyl]-2-ol (LTS0186784), (2e)-3-[2’,6-dihydroxy-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-yl]prop-2-enal (LTS0250345), 5-(2,3-dihydroxy-1-methoxypropyl)-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,4’-diol (LTS0014470), 1-[4’,6-dihydroxy-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-yl]propane-1,2,3-triol (LTS0063545), 2’,5-dihydroxy-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2-carbaldehyde (LTS0009614), (2e)-3-{2’-hydroxy-4-methoxy-5’-[(1e)-3-oxoprop-1-en-1-yl]-[1,1’-biphenyl]-3-yl}prop-2-enal (LTS0122014), 5-[(1s,2r)-2,3-dihydroxy-1-methoxypropyl]-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,4’-diol (LTS0026321), 5-(1,2-dihydroxy-3-{[2’-hydroxy-5,5’-bis(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2-yl]oxy}propyl)-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0090319), (1r,2s)-1-[4’,6-dihydroxy-3’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-3-yl]propane-1,2,3-triol (LTS0020655), 5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’,5-triol (LTS0105722), 3-[(1s,6s)-6-isopropyl-3-methylcyclohex-2-en-1-yl]-5,5’-bis(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0031620), 3-[(1s,6s)-6-isopropyl-3-methylcyclohex-2-en-1-yl]-3’,5-bis(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,4’-diol (LTS0105688), 3,3’-bis(6-isopropyl-3-methylcyclohex-2-en-1-yl)-5,5’-bis(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0256983), 5,5’-bis(prop-2-en-1-yl)-2’-({1,7,7-trimethylbicyclo[2.2.1]heptan-2-yl}oxy)-[1,1’-biphenyl]-2-ol (LTS0087719).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Cinnamic acids and derivatives là verbascoside (LTS0168159), 6-[2-(3,4-dihydroxyphenyl)ethoxy]-5-hydroxy-2-(hydroxymethyl)-4-[(3,4,5-trihydroxy-6-methyloxan-2-yl)oxy]oxan-3-yl 3-(3,4-dihydroxyphenyl)prop-2-enoate (LTS0050472), (2r,3r,4r,5r,6r)-6-[2-(3,4-dihydroxyphenyl)ethoxy]-5-hydroxy-2-(hydroxymethyl)-4-{[(2s,3r,4s,5r,6s)-3,4,5-trihydroxy-6-methyloxan-2-yl]oxy}oxan-3-yl (2e)-3-(3,4-dihydroxyphenyl)prop-2-enoate (LTS0178188).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Coumarans là (2s)-5-[2-hydroxy-5-(prop-2-en-1-yl)phenyl]-2-(hydroxymethyl)-2,3-dihydro-1-benzofuran-3-ol (LTS0144854), 5-[2-hydroxy-5-(prop-2-en-1-yl)phenyl]-2-(hydroxymethyl)-2,3-dihydro-1-benzofuran-3-ol (LTS0114755), 5-[7-hydroxy-2-(hydroxymethyl)-4-(prop-2-en-1-yl)-6-[4-(prop-2-en-1-yl)phenoxy]-2,3-dihydro-1-benzofuran-3-yl]-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0032892), (2s,3r)-5-[2-hydroxy-5-(prop-2-en-1-yl)phenyl]-2-(hydroxymethyl)-2,3-dihydro-1-benzofuran-3-ol (LTS0088706), 5-[(2r,3s)-7-hydroxy-2-(hydroxymethyl)-4-(prop-2-en-1-yl)-6-[4-(prop-2-en-1-yl)phenoxy]-2,3-dihydro-1-benzofuran-3-yl]-5’-(prop-2-en-1-yl)-[1,1’-biphenyl]-2,2’-diol (LTS0046577).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Furanoid lignans là (+)-syringaresinol (LTS0158868), syringaresinol (LTS0116280), (-)-syringaresinol (LTS0076227).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Isoquinolines and derivatives là reticuline (LTS0204392), (+,-)-reticuline (LTS0181650).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Lignan glycosides là 2-{4-[4-(4-hydroxy-3,5-dimethoxyphenyl)-hexahydrofuro[3,4-c]furan-1-yl]-2,6-dimethoxyphenoxy}-6-(hydroxymethyl)oxane-3,4,5-triol (LTS0209275), (2s,3r,4s,5s,6r)-2-{4-[(1r,3as,4r,6as)-4-(4-hydroxy-3,5-dimethoxyphenyl)-hexahydrofuro[3,4-c]furan-1-yl]-2,6-dimethoxyphenoxy}-6-(hydroxymethyl)oxane-3,4,5-triol (LTS0010090).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Linear 1,3-diarylpropanoids là 4-[(2r,3r)-3-{3,4-dihydroxy-5-[4-(prop-2-en-1-yl)phenoxy]phenyl}-2,3-dihydroxypropyl]-5-(prop-2-en-1-yl)-3-[4-(prop-2-en-1-yl)phenoxy]benzene-1,2-diol (LTS0247528), 4-(3-{3,4-dihydroxy-5-[4-(prop-2-en-1-yl)phenoxy]phenyl}-2,3-dihydroxypropyl)-5-(prop-2-en-1-yl)-3-[4-(prop-2-en-1-yl)phenoxy]benzene-1,2-diol (LTS0200894), 4-(3-{3,4-dihydroxy-5-[3-(prop-2-en-1-yl)phenoxy]phenyl}-2,3-dihydroxypropyl)-5-(prop-2-en-1-yl)-3-[4-(prop-2-en-1-yl)phenoxy]benzene-1,2-diol (LTS0262177).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Organooxygen compounds là syringin (LTS0046227), 2-(hydroxymethyl)-6-[4-(3-hydroxyprop-1-en-1-yl)-2,6-dimethoxyphenoxy]oxane-3,4,5-triol (LTS0188912), p-hydroxybenzaldehyde (LTS0259836), (2s,3r,4s,5r,6s)-2-(hydroxymethyl)-6-{4-[(1e)-3-hydroxyprop-1-en-1-yl]-2,6-dimethoxyphenoxy}oxane-3,4,5-triol (LTS0208391), (2e)-3-(3,5-dimethoxy-4-{[(2s,3r,4s,5s,6r)-3,4,5-trihydroxy-6-(hydroxymethyl)oxan-2-yl]oxy}phenyl)prop-2-enal (LTS0269793).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Phenols là syringaldehyde (LTS0201406), coniferaldehyde (LTS0009773), sinapyl aldehyde (LTS0221627), sinapaldehyde (LTS0069561), coniferyl alcohol (LTS0152881), coniferyl aldehyde (LTS0140691), 4-(3-hydroxyprop-1-en-1-yl)-2-methoxyphenol (LTS0256062), 4-[3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)prop-2-en-1-yl]-3,4,5-trimethoxycyclohexa-2,5-dien-1-one (LTS0241085), 4-[(2e)-3-(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)prop-2-en-1-yl]-3,4,5-trimethoxycyclohexa-2,5-dien-1-one (LTS0007099).

Cấu trúc hóa học của các hoạt chất thuộc nhóm Prenol lipids là β-eudesmol (LTS0203280).